Column Olaf Schuwer | Reset s.v.p.!

Geplaatst op | Categorie Column.

Wie bij de lagere overheid werkzaam is, moet erop voorbereid zijn dat hij met regelmaat kennis over nieuwe wet- en regelgeving tot zich neemt en opgedane kennis actueel houdt. Kennis = macht; onvoldoende of verouderde kennis = riskant. Nieuwe wetgeving betekent onontkoombaar: denken en handelen ‘nieuwe stijl’. Dit vereist resetgedrag. Zonder resetten is vlekkenloze toepassing van nieuwe wetgeving onhaalbaar en dus riskant.

Anderhalf jaar geleden trad de Wabo in werking. Naar deze integrerende (intigrerende?) omgevingswet is jarenlang uitgezien. Of dit reikhalzend is geweest laat ik aan de lezer over. Hoe dan ook, de Wabo geldt en daarmee is een zeer abrupt eind gekomen aan rechtsfiguren waar de beoefenaren van het Omgevingsrecht zo vertrouwd mee waren. Dat partir soms un peut mourir est, blijkt wel als je je oor te luister legt bij de tallozen die werkzaam zijn binnen dit uitdagende rechtsgebied. Nog steeds vallen woorden als ‘projectbesluit’, ‘ontheffing’ en ‘vrijstelling’, terwijl deze dingen niet meer bestaan. Wanneer een bouwplan niet past in het bestemmingsplan, wordt uit armoede een ‘projectbesluitomgevingsvergunning’ verleend. Nergens in de Wabo of enige andere hiermee verwante wet zijn al deze woorden te vinden. Vreemd, dat afgeschafte rechtsfiguren nog steeds worden gehanteerd. En niemand die daar iets aan doet. Een supermarkt acht voedsel dat over de uiterste houdbaarheidsdatum is niet voor consumptie geschikt, en verwijdert dit daarom uit het schap. Een afgeschafte wet, met alle daarbij behorende rechtsfiguren, is ook over zijn houdbaarheidsdatum heen. Niet meer consumeren dus, oftewel resetten.

De Wabo kent gewoon de ‘omgevingsvergunning’, simpel toch? En in die omgevingsvergunning voor de activiteit ‘bouwen’ is de eventuele strijd met het bestemmingsplan overbrugd. Anders was er geen vergunning verleend. Meer moet je er ook niet van willen maken. Je ontvangt een omgevingsvergunning voor (bijvoorbeeld) de activiteit ‘bouwen’. Je kunt ook spreken van ‘bouwomgevingsvergunning’. Overigens een term die niet uit mijn koker komt, maar –ere wie ere toekomt- valt te lezen in de in 2011 uitgesproken oratie van omgevingsrechthoogleraar Tonnaer.

Onduidelijk is, waarom de praktijk zo hecht aan het vasthouden aan terminologie die niet meer in wetgeving voorkomt. Misschien dat het nostalgie is, misschien ook dat men moeite heeft met al het nieuwe dat, laten we eerlijk zijn, ongevraagd over ons allen wordt heengegooid. De wetgever heeft gesproken, en dan voert de bestuurspraktijk het uit, kan het zijn loyaal. Bij een loyale uitvoering hoort, dat de bovenkamers van de beoefenaren worden gereset: (in de meeste letterlijke zin) weg met al die afgeschafte begrippen.

De Wabo-kruitdampen zijn nog niet opgetrokken, of er verschijnt alweer iets nieuws aan de horizon: de Omgevingswet. Met de daarbij behorende ronkende retoriek wordt omgevingsrechtelijk Nederland doordrongen van de noodzaak van het op wetgevingsniveau doorvoeren van de ultieme integratie op het brede gebied van het Omgevingsrecht. Waar op dit moment nog vele wetten naast elkaar bestaan, en allen betrekking hebben op dezelfde ‘omgeving’, moet dit straks worden gereguleerd vanuit één wet. Deze wet krijgt de status van ‘mammoetwet’, gelet op de belangen die erin moeten worden behartigd. Voorbij is straks de tijd dat elke wet zijn eigen toetsingskader heeft en bewaakt. Bedoeling is dat al die vele toetsingskaders integreren tot één. De ambitie is begrijpelijk, de uitvoerbaarheid twijfelachtig.

Van nature optimistisch, vrees ik toch dat omgevingsrechtelijk Nederland wordt opgezadeld met de juridische evenknie van de Noord-Zuidlijn: op de tekentafel klopt het allemaal 100%, maar in de praktijk gaat er van alles mis. De contouren van de Omgevingswet zijn al zichtbaar. Wederom worden aloude en geliefde rechtsfiguren om zeep geholpen. Wen er maar aan, dat we straks geen structuurvisie en bestemmingsplan meer hebben. Nee, wij hebben het straks over de omgevingsvisie en omgevingsverordening. Andermaal resetten dus…

 

Mr. Olaf Schuwer

Specialist gemeentelijk bestuurs-
en omgevingsrecht